Οι 20+1 Ελληνικές Μεγάλες Προκλήσεις για την Υγεία

Σε συνέχεια του άρθρου “Ελληνικά TEDMED & “TEDxHealth”: Ιδέες για το δικό μας, υγιές αύριο” μια πρόχειρη λίστα 20+1 Ελληνικών προκλήσεων για την υγεία. Όσο πιο γρήγορα μορφοποιηθεί μια τέτοια λίστα κεντρικών ζητημάτων για την υγεία στην Ελλάδα, τόσες περισσότερες πιθανότητες θα έχουμε να αποκτήσουμε στρατηγική και στις πολιτικές και στις υλοποιήσεις που την αφορούν. Οι προκλήσεις που παρουσιάζω στηρίχθηκαν στο γεγονός πως έχουμε ένα σύστημα υγείας βασιζόμενο ιδιαίτερα στην κοινωνική κρατική ασφάλιση, κάτι που εκτός εξαιρετικού απροόπτου δεν θα αλλάξει ριζικά την επόμενη δεκαετία. Ανάλογα με το μοντέλο αγοράς των υπηρεσιών αναπτύσεις και τις προκλήσεις σου. Διαφορετικά φτιάχνεις υπηρεσίες και προϊόντα για τα τα οποία ούτε διαθέσιμες πολιτικές υπάρχουν, ούτε και αντίστοιχο αγοραστικό κοινό.
1. Διαφάνεια
Όσες εκδηλώσεις και να γίνουν, όση κοινωνική εταιρική ευθύνη και να παρουσιάσει ο οποιοσδήποτε φορέας στην Ελλάδα η διαφθορά είναι μέγιστο πρόβλημα στο χώρο της υγείας. Επαγγελματίες υγείας (κυρίως γιατροί), διοικήσεις υγειονομικών σχηματισμών, φαρμακευτικές και εταιρείες εξοπλισμού, όλοι λίγο ή πολύ συμμετείχαν σε αυτό το σύστημα. Δεν περιμένω να βάλουμε διαφορετικό κουστούμι και να αλλάξουν όλα. Περιμένω να σοβαρευτούμε, και μέχρι να αποδοθεί δικαιοσύνη από το κράτος, να υπάρξει διαφάνεια στις πράξεις και στις σχέσεις.

Υπάρχουν διακριτοί ρόλοι και δεν είναι ούτε φυσιολογικό ούτε θεμιτό ο πωλητής να είναι και πελάτης. Πολύ περισσότερο ο λειτουργός δεν μπορεί παράλληλα να είναι και έμπορος. Ας επιλέξουμε ο καθένας τους ρόλους μας και ας είμαστε τουλάχιστον επαγγελματίες, όχι με τον Ελληνικό τρόπο. ΤοΔιαύγεια και το esy.net είναι προς την σωστή κατεύθυνση αλλά δεν φτάνουν. Θέλουμε και ανοιχτά δεδομένα και έλεγχο σε όλες τις επιμέρους διαδικασίες. Ποιος – κάνει τι, σε τι συχνότητα, με τι κόστος, συγκριτικά με το σύνηθες αποτέλεσμα παρόμοιου φόρτου έργου.
2. Ψηφιοποίηση
Η ψηφιοποίηση του συστήματος (ενοποιημένο εθνικό ηλεκτρονικό σύστημα αρχείων και δεδομένων) χρειάζεται από την εξοικονόμηση χαρτιού, χρήματος, και χρόνου μέχρι την βελτιστοποίηση της ποιότητας και της ασφάλειας της παραγόμενης υπηρεσίας και του ελέγχου. Μπορεί να προσφέρει όχι μόνο οικονομετρικά εργαλεία αλλά πολύ περισσότερο δυναμικά πληθυσμιακά και επιδημιολογικά εργαλεία. Η ενοποίηση και της μορφής και της πρόσβασης των στοιχείων, μέσω των ανοικτών δεδομένων, θα προσφέρει τη δυνατότητα και στην ίδια την αγορά να επενδύσει σε υπηρεσίες και παράλληλα να προχωρήσει πιο γρήγορα η διαδικασία του εκσυγχρονισμού των υπηρεσιών που προσφέρονται στον πολίτη. Η ηλεκτρονική συνταγογράφηση και το κάθε παρόμοιο σύστημα δεν χρειάζονται μόνο για να κάνουμε τη νταντά στους γιατρούς, στους φαρμακοποιούς και στους φαρμακευτικούς αντιπροσώπους, αλλά και για να έχουμε επιπλέον στοιχεία με τα οποία μπορούμε να βγάλουμε τεκμηριωμένα συμπεράσματα για τις υγειονομικές ανάγκες υποπληθυσμών της χώρας και αναλόγως να τις υποστηρίξουμε. Εδώ να σημειώσω για παράδειγμα, πόσο χρόνο θα γλιτώναμε με ηλεκτρονικά ραντεβού, όπως και πόσα λάθη με φορητούς προσωπικούς φακέλους υγείας.
3. Αξιολόγηση Ιατρικής Τεχνολογίας (Health Technology Assessment)
Η Καίτη κάνει εξαιρετική δουλειά στο να αναδεικνύει το συγκεκριμένο θέμα (Λεξικό και Εγχειρίδιο μεταφρασμένα στα Ελληνικά από τον Παγκόσμιο Οργανισμό HTAi). Γεγονός παραμένει όμως πως και οργανισμός δεν υπάρχει, πολύ περισσότερο όμως δεν υπάρχει η υποστήριξη των πολιτικών υγείας και με αυτή την τεχνογνωσία. Το cost-effectiveness είναι και θα είναι απολύτως απαραίτητο τις επόμενες δεκαετίες. Δεν έχει καμία αξία να μιλάμε για Value Based Healthcare όταν δεν έχουμε θεσμοθετημένες μεθοδολογίες για να αξιολογήσουμε αξιόπιστα αυτά τα values. Πολύ περισσότερο όταν δεν έχουμε ουσιαστικά και δεδομένα για τα ίδια τα values.
Άγνωστος κλάδος στην Ελλάδα αφού ούτε πρωτόκολλα υπάρχουν ούτε ιδιαίτερα εξειδικευμένα κέντρα για την ανάπτυξη αυτών. Με τόσες πολλές Ιατρικές ενώσεις θα περίμενε κανείς καλύτερα αποτελέσματα. Είναι απολύτως απαραίτητο μέσα στη δεκαετία να σχηματιστούν και οι δράσεις και οι δυναμικές ώστε να υπάρχει εκτεταμένη παραγωγή τεκμηρίωσης για τις ιατρικές αποφάσεις. Και εδώ κάποια από τα παραπάνω είναι απολύτως απαραίτητα, μιας και χωρίς δεδομένα δεν μπορείς και να τεκμηριώσεις κάτι αξιόπιστα.
5. Ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας στο χώρο υγείας
Αυτό αφορά τους επαγγελματίες υγείας (από τους γιατρούς μέχρι τις γραμματείες), όσους έχουν άμεση επαφή με το κοινό, όπως και τις ίδιες τις διοικήσεις. Στο παιχνίδι του εκσυγχρονισμού των υπηρεσιών και της μετάβασης στο αύριο, όλοι θα κληθούν λίγο ή πολύ να πάρουν θέση. Εκείνο που οφείλουν να κάνουν είναι να φανούν λιγότεροι κοινότυποι, περισσότεροι δραστήριοι, ακόμα περισσότεροι συμμετοχικοί.
6. Εκπαίδευση σε όλα τα παραπάνω
Για να εφαρμοστούν όλα τα παραπάνω θα χρειαστεί να προσαρμοστεί το σύστημα εκπαίδευσης. Τριτοβάθμια εκπαίδευση, κέντρα και οργανισμοί συνεχιζόμενης κατάρτισης και δια βίου εκπαίδευσης έχουν πολύ δουλειά. Δεν έχει αξία να μάθεις τι είναι η ιατρική πληροφορική, η επί ενδείξεων βασιζόμενη ιατρική, το διάστημα εμπιστοσύνης, τα μοντέλα συμπεριφοράς του ασθενή, κοκ όσο το να μάθεις πώς να τα χρησιμοποιείς στην καθημερινότητά σου. Ενιαία προγράμματα σπουδών, τεκμηριωμένα σχέδια μαθημάτων, πράξη και χρηστικότητα και όχι γενική θεωρία. Εκείνο που θα περίμενα ιδιαίτερα από την Τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι να ενισχύσει την Ελληνική wikipedia. Όλο και περισσότερος κόσμος χρησιμοποιεί το internet και αναζητεί και ιατρικές πληροφορίες στο διαδίκτυο. Εφόσον δεν έχουμε το Ελληνικό Μedline Plus, και δεν προβλέπεται να το αποκτήσουμε σύντομα, ας αξιοποιήσουμε τουλάχιστον αυτήν.
——
Μικρή παρένθεση για να προλογίσω το παρακάτω. Εδώ στην Ολλανδία που βρίσκομαι τα μαθήματα και τα intership έχουν πραγματικό αντίκρισμα στην κοινωνία. Σε συζητήσεις που έχω με Ολλανδούς, για να καταλάβω το σύστημά τους, μου περιγράφουν μια κατάσταση όπου το κράτος χαράσσει πολιτικές και δίνει “υπεργολαβία” όλες τις υπηρεσίες. Παρόλο αυτά και κοινωνικό κράτος έχουν και το μέσο επίπεδο υπηρεσιών είναι πολύ υψηλό (προφανώς και το επίπεδο διαφθοράς όχι στα δικά μας επίπεδα). Τα μαθήματα μέσα στο Πανεπιστήμιο γίνονται σε συνεργασία με τις υπόλοιπες υπηρεσίες. Οι διπλωματικές, οι εργασίες, οι έρευνες των φοιτητών έχουν αντίκρισμα σε πραγματικά προβλήματα, με πραγματικά δεδομένα. Το αποτέλεσμα θα χρησιμοποιηθεί για να βελτιώσει βαθμιδωτά (intrementally) την υπάρχουσα κατάσταση. Ο σκοπός της εκπαίδευσης δεν είναι μόνο εκπαιδευτικός αλλά και πρακτικός. Παράγεις πραγματικό έργο κατά την διάρκεια των σπουδών σου.
——
7. Αξιοποίηση έρευνας, ανάπτυξης καινοτομίας με αντίκρυσμα και στην κοινωνία
Για να υπάρχουν ερευνητικά project στους τομείς πληροφορικής-υγείας-επιστημών ζωής στα συρτάρια προφανώς και κάπου πάσχουμε. Αν δεν μπορούμε να τα υποστηρίξουμε εγχώρια, γιατί μπορεί να είναι πολύ προχωρημένα για τη δική μας αγορά, τουλάχιστον ας ενισχύσουμε την έρευνα αυτή για το εξωτερικό. Δεν λέω κάτι καινούριο ή πρωτότυπο. Θα πρέπει και να οριοθετήσουμε τι έχει νόημα και τι όχι για εσωτερική κατανάλωση, και παράλληλα να βάλουμε συγκεκριμένους στόχους. Στο τι παράγουμε για εμάς και τι για έξω. Και να το υποστηρίξουμε αναλόγως ώστε να έχει ουσιαστικές πιθανότητες επιτυχίας. Προσωπικά έχω την αίσθηση πως μόνο incrementally μπορείς να έχεις αποτελέσματα και αποδοχή μιας καινοτομίας. Δεν βρίσκω σοφό να περιμένουμε εξαιρετικά πράγματα σε μαζική κλίμακα, απότομα από την Ελληνική αγορά και κοινωνία. Χρειάζεται να οικοδομήσουμε μια νέα κουλτούρα σχετικά με την χρήση των υπηρεσιών υγείας και αυτό καλούμαστε να κάνουμε με αυτές τις προκλήσεις.
8. Αξιοποίηση ΜΚΟ υγείας και ένταξη των ασθενών στη λειτουργία του συστήματος υγείας
Προφανώς και το να συζητάμε για συμμετοχική ιατρική είναι νωρίς ακόμα αφού μας λείπουν όλα τα παραπάνω, πόσο μάλλον η έρευνα και τα πρωτόκολλα πάνω σε αυτήν. Στο επίπεδο της δημιουργίας νέων προοπτικών είναι άκρως απαραίτητο να αξιοποιηθούν οι ΜΚΟ υγείας και να τις εντάξουμε σε οποιαδήποτε διαδικασία έμμεσα ή άμεσα τις αφορά (πολιτικές, λήψη αποφάσεων, έλεγχος και εποπτεία). Από την πλευρά των ίδιων των ΜΚΟ θα περίμενα να αποτελέσουν φάρο γνώσης και καθοδήγησης. Ζούμε την ψηφιακή εποχή. Πάσχουμε από τεκμηριωμένη και επώνυμη ενημέρωση στο διαδίκτυο. Ιδού πεδίο δράσης και δόξης λαμπρό. Θα περίμενα κάποια στιγμή ένα κεντρικό πόρταλ όπως το patientsopinion, όπως θα περίμενα μια υπηρεσία αξιολόγησης και διαχείρισης της ιατρικής πληροφορίας και επικοινωνίας υγείας στο διαδίκτυο. Θα περίμενα, επίσης, τέτοιες υπηρεσίες να τρέχουν από ανεξάρτητους φορείς με πλήρως διαφανείς και διακριτές διαδικασίες.
9. Υποστήριξη των φροντιστών υγείας
Η περίθαλψη και η φροντίδα είναι σε μεγάλο βαθμό οικογενειακή υπόθεση στη χώρα μας. Οικονομικά, ψυχολογικά, συναισθηματικά είναι τεράστιο το φορτίο για όσους έχουν να συνδυάσουν την επαγγελματική, οικογενειακή και προσωπική τους ζωή με την φροντίδα ενός ατόμου ηλικιωμένου, χρόνια πάσχοντα ή σε τελική κατάσταση.
10. Αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργεί η φτώχεια στην δημόσια υγεία
Το έβαλα αυτούσιο με τις προκλήσεις του TEDMED όχι γιατί είμαστε Αμερική αλλά γιατί έχουμε και εμείς το ίδιο πρόβλημα. Λαθρομετανάστευση, νεόπτωχοι, ανεργία και οικονομική κρίση δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα για την δημόσια υγεία τις συνέπειες του οποίου τις αντιμετωπίζουμε ήδη. Δεν αναφέρομαι μόνο στις δυνατότητες περίθαλψης αλλά και στις πιθανότητες επιδημιών.
11. Υπεργήρανση πληθυσμού και ασθένειες που τη συνοδεύουν
Η υπεργήρανση του πληθυσμού είναι πρόβλημα όλου του αναπτυγμένου κόσμου. Περισσότεροι υπερήλικοι σημαίνει περισσότερη υγειονομική περίθαλψη και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Το ισοζύγιο εργαζόμενων προς συνταξιοδοτημένους γέρνει επικίνδυνα προς την αντίθετη πλάστιγγα και με την παγκόσμια οικονομία σε κρίση, οι τοπικές κοινωνίες πρέπει να φροντίσουν όσο το δυνατόν περισσότερο για το cost-effectiveness των υπηρεσιών τους. Όχι κόβοντας υπηρεσίες αλλά προσφέροντας τις υπηρεσίες που έχει ανάγκη ο ίδιος ο ασθενής με το μικρότερο

Σχόλια στο facebook

Σχόλια

Υποβολή σχολίου